فهرست مطالب
سوله تیرورق و سوله خرپایی چیست؟
هر دو، سوله‌هایی با قاب فولادی‌اند و تفاوتشان در رفتر (تیر شیبدار سقف) و ستون است. در سوله تیرورق، ستون و رفتر از سه ورق فولادی (دو بال و یک جان) ساخته می‌شوند که با جوش به هم وصل شده‌اند؛ ارتفاع مقطع در طول عضو تغییر می‌کند تا فولاد فقط جایی مصرف شود که نیرو بیشتر است. همه جزئیات این سیستم در صفحه سوله تیرورق آمده است.
در سوله خرپایی، رفتر یک شبکه مثلثی از اعضای کوچک است: یک بال بالا، یک بال پایین و اعضای قطری بینشان. این شبکه با فولاد کمتر، دهانههای بزرگ را می‌پوشاند؛ مثل پل‌های فلزی خرپایی. معرفی کامل در صفحه سوله خرپایی است.
اگر هنوز با انواع سوله آشنا نیستید، اول مقاله سوله چیست را بخوانید.
تفاوت سوله خرپایی و تیرورق در یک جدول
| معیار | تیرورق | خرپایی |
|---|---|---|
| ساختار قاب | ستون و رفتر از ورق جوشی با مقطع متغیر | رفتر مشبک از اعضای کوچک (بال بالا، بال پایین، قطری‌ها) |
| دهانه مناسب | متوسط تا بزرگ | بزرگ و خیلی بزرگ |
| جرثقیل سقفی | گزینه اول؛ کنسول در خود ستون | ممکن، با طراحی خاص ستون و تکیهگاه |
| ارتفاع مفید داخلی | کامل تا زیر رفتر | عمق خرپا از ارتفاع مفید کم می‌کند |
| وزن در دهانه بزرگ | بیشتر | معمولاً کمتر |
| تعداد قطعات | کمتر و بزرگ‌تر | بیشتر و کوچک‌تر |
| نصب | سریع‌تر؛ اتصال‌های کمتر | اتصال‌های بیشتر |
| ظاهر داخلی | ساده و تمیز | مشبک |
کدام سبکتر است؟
در دهانههای کوچک، تفاوت وزن دو سیستم ناچیز است. هرچه دهانه بزرگ‌تر شود، خرپا برتری وزنی بیشتری پیدا می‌کند، چون عمق زیادش با اعضای سبک به دست می‌آید. جدول زیر برآورد ابزار رالکو برای سوله بدون جرثقیل را نشان می‌دهد:
| دهانه | تیرورق (کیلو بر متر مربع) | خرپایی (کیلو بر متر مربع) |
|---|---|---|
| ۱۵ متر | ۴۴ تا ۴۹ | ۴۳ تا ۴۸ |
| ۲۰ متر | ۴۶ تا ۵۱ | ۴۱ تا ۴۶ |
| ۲۵ متر | ۴۷ تا ۵۲ | ۴۲ تا ۴۷ |
| ۳۰ متر | ۴۸ تا ۵۴ | ۴۳ تا ۴۹ |
این عددها برآورد اولیه‌اند. وزن نهایی را نقشه طراحی، بار برف و باد محل و آیین‌نامه ۲۸۰۰ تعیین می‌کند. با جرثقیل سقفی، هر دو سیستم سنگین‌تر می‌شوند و برتری خرپا کمتر میشود.
برای مقایسه دقیق برای ابعاد خودتان، طول و دهانه سوله را در ابزار برآورد وزن سوله وارد کنید؛ ابزار وزن تیرورق، خرپایی و قوسی را کنار هم نشان می‌دهد.
کدام ارزانتر است؟
قیمت اسکلت سوله از ضرب وزن در قیمت روز آهن‌آلات و دستمزد ساخت و نصب به دست می‌آید. پس سبکتر بودن خرپا به‌تنهایی یعنی ارزانتر بودن نیست:
- متریال: خرپا در دهانه بزرگ فولاد کمتری مصرف می‌کند؛ این بزرگ‌ترین بخش هزینه است.
- ساخت: خرپا قطعات و جوش‌های بیشتری دارد؛ تیرورق قطعات کمتر ولی جوش‌های طولانی زیرپودری.
- نصب: تیرورق با اتصال‌های کمتر سریع‌تر نصب میشود.
- فونداسیون: سازه سبکتر بار کمتری به فونداسیون می‌دهد، ولی بار باد و جرثقیل هم تعیین‌کننده است.
نتیجه عملی: برای دهانههای تا حدود ۲۰ متر و سولههای با جرثقیل، تیرورق معمولاً اقتصادیتر یا هم‌قیمت است؛ در دهانههای بزرگ‌تر بدون جرثقیل، خرپا معمولاً ارزانتر درمی‌آید. هر دو گزینه باید برای همان ابعاد قیمت‌گذاری شوند.
ابعاد سوله را بفرستید تا واحد فنی رالکو وزن و قیمت هر دو سیستم را برای همان پروژه محاسبه کند.
استعلام و مقایسه دو سیستمکدام را انتخاب کنیم؟ راهنمای سریع
| کاربری | پیشنهاد | دلیل |
|---|---|---|
| کارخانه با جرثقیل سقفی | تیرورق | کنسول تیر کرین در خود ستون؛ ساده‌ترین راهحل |
| انبار بزرگ بدون جرثقیل، دهانه بیش از ۲۵ متر | خرپایی | وزن کمتر در دهانه بزرگ |
| ارتفاع آزاد داخلی مهم است | تیرورق | عمق خرپا ارتفاع مفید را کم می‌کند |
| سالن ورزشی یا نمایشگاهی با دهانه خیلی بزرگ | خرپایی | پوشش دهانه بزرگ با فولاد کمتر |
| کارگاه یا انبار کوچک با دهانه کم | تیرورق یا سبک | تفاوت وزن ناچیز؛ سادگی ساخت و نصب مهم‌تر است |
اشتباه‌های رایج در انتخاب سیستم سوله
- انتخاب فقط بر اساس وزن: سبک‌ترین سیستم روی کاغذ، با هزینه ساخت و نصب بیشتر، ممکن است گران‌تر تمام شود.
- فراموش کردن جرثقیل آینده: اگر احتمال دارد بعداً جرثقیل سقفی اضافه شود، از اول ستونها را برایش طراحی کنید.
- نادیده گرفتن ارتفاع مفید: عمق خرپا را از ارتفاع لازم برای قفسه‌بندی یا ماشین‌آلات کم کنید.
- کم کردن آهن از نقشه: سبک‌سازی درست با طراحی بهینه انجام میشود، نه با حذف آهن از سازه طراحی‌شده.
نمونه‌های رالکو از هر دو سیستم
رالکو هر دو سیستم را می‌سازد. سوله تولید اتوبوس سروش موتور مبنا در سلفچگان، با ۶۲ × ۲۹۲ متر و ۱٬۰۰۰ تن، تیرورق است؛ حدود ۵۵ کیلو فولاد در هر متر مربع. سولههای خرپایی رالکو از جمله سوله پرنون پلیمر واله در شهرک صنعتی محمودآباد قم و سوله زیبا نقش الماس است.
پرسش‌های رایج
سوله خرپایی بهتر است یا تیرورق؟
هیچکدام همیشه بهتر نیست. برای سولههای با جرثقیل سقفی و دهانه متوسط، تیرورق انتخاب اول است؛ برای دهانههای خیلی بزرگ بدون جرثقیل سنگین، خرپایی معمولاً سبکتر و اقتصادیتر است.
آیا سوله خرپایی ارزانتر از تیرورق است؟
در دهانههای بزرگ معمولاً وزن کمتری دارد، ولی قطعات و اتصالات بیشتری هم دارد. قیمت نهایی به وزن، تعداد قطعات و دستمزد ساخت و نصب بستگی دارد و باید برای همان ابعاد مقایسه شود.
در سوله خرپایی میشود جرثقیل سقفی گذاشت؟
ممکن است، ولی ستونها و تکیهگاه تیر کرین باید جداگانه طراحی شوند. برای جرثقیلهای سنگین، سوله تیرورق راهحل رایجتر و سادهتری است.
ارتفاع مفید سوله خرپایی کمتر است؟
بله؛ عمق خرپا زیر سقف جا میگیرد. اگر ارتفاع آزاد داخل سوله برایتان مهم است، این عمق را در طراحی حساب کنید.
