فهرست مطالب
اجزای سوله فلزی و نقش هر کدام
هر سوله از چند قاب اصلی (ستون و رفتر) تشکیل میشود که در فاصله‌های منظم، معمولاً ۵ تا ۷ متر، کنار هم قرار می‌گیرند. اجزای ثانویه، یعنی پرلین، گیرت، سگراد و بادبند، این قابها را به هم وصل و پوشش را نگه می‌دارند. اگر هنوز با خود سوله آشنا نیستید، اول سوله چیست را بخوانید. اجزای تشکیل‌دهنده سوله:
| جزء | نقش | جنس رایج |
|---|---|---|
| ستون | عضو قائم قاب؛ بار سقف و جرثقیل را به فونداسیون می‌رساند | تیر ورق جوشی با مقطع متغیر یا پروفیل |
| رفتر | تیر شیبدار سقف که دو ستون را به هم وصل میکند | تیر ورق یا خرپا |
| پرلین | تیرهای افقی روی رفترها که ورق سقف رویشان بسته میشود | پروفیل زد یا ناودانی |
| گیرت | پرلین دیواری؛ حامل ورق دیوار | پروفیل زد یا ناودانی |
| سگراد | میلگرد بین پرلینها که جلوی چرخش و خمش جانبی پرلین را می‌گیرد | میلگرد |
| بادبند | مهاربند ضربدری در سقف و دیوار که سوله را در جهت طول پایدار میکند | میلگرد یا نبشی |
| استرات | عضو فشاری بین قابها در مسیر بادبندها | لوله یا پروفیل |
| بیسپلیت | ورق پای ستون که روی فونداسیون می‌نشیند | ورق ضخیم |
| میلمهار | پیچ‌های مدفون در بتن که بیسپلیت را به فونداسیون می‌بندد | میلگرد رزوه‌شده |
| پدستال | ستونک بتنی زیر بیسپلیت روی فونداسیون | بتن مسلح |
| تیر کرین | تیر روی کنسول ستون‌ها برای حرکت جرثقیل سقفی | تیر ورق یا پروفیل |
| پوشش و آبراه | ورق سقف و دیوار، نورگیر، آبراه و فلاشینگ | ورق سینوسی، ساندویچ پانل |
ستون و ستون‌گذاری سوله
ستون سوله در سولههای تیرورق معمولاً مقطع متغیر دارد: پایین باریک‌تر و بالا، جایی که به رفتر می‌رسد، عریض‌تر. در سولههای با جرثقیل، کنسول تیر کرین روی ستون جوش میشود. ستون‌گذاری سوله یعنی تعیین فاصله ستون‌ها در طول سوله که هم وزن پرلینها و هم جای درها را تعیین میکند. جزئیات سیستم تیرورق در سوله تیرورق آمده است.
رفتر در سوله چیست؟
رفتر تیر شیبدار سقف است که از بالای یک ستون تا تاج سقف می‌رود. در سوله تیرورق رفتر تیر ورق جوشی است و در سوله خرپایی یک خرپای مشبک. اتصال رفتر به ستون و اتصال دو رفتر در تاج، معمولاً با صفحه اتصال و پیچ پرمقاومت انجام میشود.
پرلین، زد و فاصله پرلین در سوله
پرلین تیرهای افقی سقف است که روی رفترها و عمود بر آن‌ها نصب می‌شوند و ورق سقف رویشان پیچ میشود. رایج‌ترین مقطع پرلین پروفیل زد (پروفیل Z) سردنورد است، چون میشود پرلینها را روی هم همپوشانی داد و سبک‌تر طراحی کرد.
فاصله پرلین در سوله به ضخامت ورق، بار برف و دهانه پرلین (فاصله قابها) بستگی دارد و معمولاً حدود ۱ تا ۱٫۵ متر است. وزن زد سوله بخشی از وزن کل اسکلت است و در محاسبه وزن هر متر مربع آمده است.
گیرت، سگراد و استرات در سوله
- گیرت در سوله چیست؟ همان پرلین دیواری است که ورق دیوار را نگه می‌دارد.
- سگراد در سوله چیست؟ میلگردهایی که پرلینها یا گیرتها را در میانه دهانه به هم وصل می‌کنند تا زیر بار پوشش و باد نچرخند.
- استرات در سوله چیست؟ عضو فشاری بین دو قاب، معمولاً در دهانه‌های بادبندی، که نیروی طولی را منتقل میکند.
بادبند سوله
قاب‌های سوله در جهت عرضی محکم‌اند ولی در جهت طول به هم تکیه دارند. بادبندهای ضربدری سقف و دیوار، معمولاً از میلگرد بادبند یا نبشی، نیروی باد و زلزله را در طول سوله به فونداسیون می‌رسانند. بادبندها معمولاً در دهانه‌های انتهایی و در صورت طول زیاد، در دهانه‌های میانی هم قرار می‌گیرند.
بیسپلیت، میلمهار و پدستال
ستون روی ورقی ضخیم به نام بیسپلیت می‌نشیند که با میل‌مهارهای مدفون در بتن به فونداسیون بسته میشود. پدستال ستونک بتنی روی فونداسیون است که بیسپلیت را بالاتر از کف قرار می‌دهد. دقت جای میل‌مهارها برای نصب سوله حیاتی است؛ جزئیات در فونداسیون سوله.
رالکو قابها، بادبندها و ورق پوشش را در کارخانه خودش می‌سازد و نصب میکند.
پوشش سقف سولهمشخصات فنی و ابعاد سوله
مشخصات فنی سوله با چند عدد تعریف میشود: دهانه سوله (فاصله ستون‌ها در عرض)، طول، ارتفاع سوله تا زیر رفتر، فاصله قابها، شیب سقف و ظرفیت جرثقیل. سوله استاندارد ابعاد ثابت ندارد؛ این اعداد از کاربری درمی‌آیند و طراحی آن‌ها طبق استاندارد سوله سازی، یعنی مبحث ششم و دهم مقررات ملی ساختمان و آیین‌نامه ۲۸۰۰، انجام میشود. محدوده‌های رایج در طراحی سوله آمده است.
مصالح مورد نیاز و مقدار آهن مصرفی سوله
مصالح اصلی ساخت سوله: ورق فولادی برای ستون و رفتر، پروفیل زد برای پرلین و گیرت، میلگرد و نبشی برای بادبند و سگراد، پیچ و مهره پرمقاومت، رنگ، ورق پوشش و آبراه، و بتن و آرماتور فونداسیون. مقدار آهن مصرفی سوله در پروژه‌های رالکو بدون جرثقیل ۴۵ تا ۵۰ و با جرثقیل ۵۰ تا ۶۰ کیلو در هر متر مربع است.
اتصالات و جوشکاری سوله
اتصالات سوله دو نوع است: جوش در کارخانه (اتصال بال و جان تیر ورق، صفحه‌های اتصال، کنسول‌ها) و پیچ و مهره در محل (اتصال ستون به رفتر، رفترها در تاج، پرلینها). ساخت سوله با اسکلت پیچ‌ومهره‌ای یعنی همه جوش‌ها در کارخانه و زیر کنترل انجام میشود و در محل فقط قطعات بسته می‌شوند؛ رالکو جوش‌ها را با آزمون‌های UT، MT و RT بازرسی میکند.
بچه‌سوله و کف سوله
بچه‌سوله نیم‌طبقه‌ای فلزی داخل سوله برای دفتر یا انبار سبک است که روی ستون‌های جداگانه ساخته میشود. کفسازی و کفپوش سوله جزو اسکلت نیست، ولی بار آن (لیفتراک و قفسه‌ها) باید در طراحی فونداسیون و کف دیده شود.
پرسش‌های رایج
اجزای سوله کداماند؟
ستون، رفتر، پرلین، گیرت، سگراد، بادبند، استرات، بیسپلیت، میلمهار، پدستال، تیر کرین (در سوله با جرثقیل)، و پوشش و آبراه.
پرلین در سوله چیست؟
تیرهای افقی روی رفترها که ورق سقف رویشان بسته میشود؛ معمولاً پروفیل زد سردنورد.
فاصله پرلین در سوله چقدر است؟
بسته به ضخامت ورق، بار برف و فاصله قابها، معمولاً حدود ۱ تا ۱٫۵ متر.
سگراد در سوله چیست؟
میلگردی که پرلینها یا گیرتها را در میانه دهانه به هم وصل میکند تا نچرخند.
هر متر مربع سوله چقدر آهن مصرف میکند؟
در سولههای رالکو بدون جرثقیل ۴۵ تا ۵۰ و با جرثقیل ۵۰ تا ۶۰ کیلو.
